Kontakt
Aneta Majchrowicz-Bączyk

radca prawny
Partner
Phone: + 48 61 86 44 900
E-Mail

Therese Baginski

biegły rewident
Partner
Phone: +48 71 346 77 70
E-Mail

Początek 2016 r. przyniósł istotne zmiany dotyczące rozliczeń podatku VAT w jednostkach samorządu terytorialnego. Zgodnie z aktualną linią orzeczniczą i stanowiskiem Ministerstwa Finansów jednostka samorządu terytorialnego wraz z podległymi jej jednostkami organizacyjnymi (jednostkami i zakładami budżetowymi) jest jednym podatnikiem VAT. Oznacza to, że powyższe jednostki obowiązane są do wspólnego, scentralizowanego, zbiorczego rozliczania podatku VAT – tym samym składana jest jedna deklaracja VAT

W praktyce oznacza to, że jednostki samorządu terytorialnego (JST) muszą wziąć na siebie ciężar rozliczania wszystkich transakcji, jakie realizowane są we wszystkich podległych jednostkach organizacyjnych. Zgodnie z informacją ministra finansów ostateczny termin wdrożenia zmian przypada na 1 stycznia 2017 r. Brak przygotowania się do nowych wymogów może prowadzić do popełnienia daleko idących błędów. 

Centralizacja i usystematyzowanie rozliczeń VAT w jednostkach organizacyjnych - nowe obowiązki

W związku z powyższym jednostki samorządu terytorialnego staną w obliczu dużych zmian organizacyjnych i proceduralnych, a ich służby finansowo-księgowe zobligowane będą do scentralizowania i usystematyzowania rozliczeń VAT w jednostkach organizacyjnych. Względnie służby finansowo-księgowe będą musiały wziąć na siebie ciężar rozliczania wszystkich transakcji, jakie realizowane są we wszystkich podległych jednostkach.

Zgodnie z informacją Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2015 r. ostateczny termin na wdrożenie zmian i usystematyzowanie pracy gmin przypada na 1 stycznia 2017 roku. Do tego czasu błędny sposób rozliczeń nie będzie się wiązał z sankcjami ze strony organów podatkowych. Niniejsze nie dotyczy jednak kwestii niezależnych od Ministerstwa Finansów, a mianowicie dotacji unijnych.

Ryzyka dla osób odpowiedzialnych za gospodarkę finansową w gminie

Osoby odpowiedzialne za gospodarkę finansową w gminie (m.in. wójt, skarbnik, osoby podpisujące deklaracje) i za czynności sprawozdawcze podlegają m.in. przepisom o odpowiedzialności karno-skarbowej. Brak przygotowania się do wchodzących zmian niesie ryzyko popełnienia daleko idących błędów, których efektem może być pociągnięcie wymienionych osób do odpowiedzialności. 

Co więcej w przypadku gdy gmina korzysta lub korzystała z pomocy funduszy unijnych, istnieje ryzyko zwrotu otrzymanych środków. Termin ewentualnej korekty czy też konieczności zwrotu dotacji wynosi aż 10 lat. 

Korzyści centralizacji VAT w gminach

Przyczyną rewolucyjnych zmian jest wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej sygn. nr C-276/14 z dnia 29 września 2015 roku, w którym Trybunał w sporze pomiędzy Gminą Wrocław a Ministrem Finansów uznał, iż gminna jednostka budżetowa nie może być uznana za podatnika VAT, a także uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. I FPS 4/15 z dnia 26 października 2015 roku, zgodnie z którą również gminny zakład budżetowy nie może być uznany za podatnika VAT odrębnego od jednostki samorządu terytorialnego

Z wydaniem ww. wyroku Trybunału oraz uchwały NSA wiązać się może uprawnienie do odzyskania zapłaconego kontrahentom podatku VAT m.in. od inwestycji związanych ze sprzedażą opodatkowaną zarówno gminy jak i jednostek jej podległych. Uprawnienie do skorygowania rozliczeń sięga aż 5 lat wstecz.

Centralizacja VAT w gminach - co możemy dla Państwa zrobić?

Zakres naszych usług obejmuje m.in.

  1. Opracowanie stosownego zarządzenia w sprawie scentralizowania zasad rozliczeń podatku VAT w gminie oraz jej jednostkach i zakładach budżetowych, zawierającego wytyczne dla osób rozliczających podatek VAT.
  2. Dokonanie niezbędnych korekt deklaracji podatkowych wraz z wnioskami o zwrot podatku VAT.
  3. Dokonanie niezbędnych rejestracji oraz wyrejestrowania jednostek z systemu VAT.
  4. Dokonanie przeglądu umów zawartych przez jednostkę m.in. pod względem zapisów dotyczących klauzuli o podatku VAT, powstanie obowiązku podatkowego, itp.
  5. Ujednolicenie i sprawdzenie poprawności prowadzonych rozliczeń z tytułu VAT, m.in. poprawność wystawiania faktur, not obciążeniowych, poprawność stosowania kas fiskalnych.
  6. Przygotowanie osób odpowiedzialnych za rozliczenia skonsolidowane, m.in. poprzez opracowanie właściwych procedur.
  7. Przygotowanie wniosków o indywidualne interpretacje podatkowe, jeśli niezbędne okazałoby się potwierdzenie kluczowych aspektów związanych z wdrożeniem skonsolidowanych rozliczeń.
  8. Opracowanie materiałów szkoleniowych i przeprowadzenie szkoleń dla pracowników na temat podstawowych zasad ujmowania VAT zgodnie z procedurą rozliczeń skonsolidowanych. 
  9. Doraźne wsparcie Gminy przy wdrożeniu procedur centralizacyjnych przez pierwsze okresy rozliczeniowe. 

W zakresie opracowania procedur (pkt 6) możemy dla Państwa przygotować np.:

  1. opis procesu zbierania danych, zasad obiegu dokumentów dla celów VAT pomiędzy Urzędem Gminy a podległymi jednostkami;
  2. zakres obowiązków poszczególnych osób zaangażowanych w proces;
  3. opis sposobu sporządzania deklaracji i ich korekt, dokonywania płatności, zasad konsultacji wewnętrznych i zewnętrznych; 
  4. zasady dokonywania odliczeń za pomocą tzw. prewspółczynnika oraz współczynnika VAT, jak również sporządzania korekt rocznych oraz tzw. korekty wieloletniej;
  5. instrukcje merytoryczne dla poszczególnych grup jednostek budżetowych w tym dedykowanych przede wszystkich dla jednostek, które dotychczas nie rozliczały VAT jako zarejestrowani podatnicy.

We wskazanym powyżej zakresie oferujemy również szkolenia.

W przypadku pytań związanych z centralizacją VAT oraz odzyskiwaniem podatku VAT, doradcy Rödl & Partner pozostają do Państwa dyspozycji w następujących lokalizacjach: Gdańsk, Gliwice, Kraków, Poznań, Warszawa i Wrocław.