Kontakt
Aneta Majchrowicz-Bączyk

radca prawny
Partner
Phone: + 48 61 86 44 900
E-Mail

Czym jest dotacja?

Dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową, którą można otrzymać w formie refundacji kosztów (które poniósł beneficjent np. przedsiębiorca) lub zaliczki. Przy projektach, które otrzymały dofinansowanie w formie zaliczki, środki wypłacane są na konto przedsiębiorcy przed poniesieniem wydatków. Możliwe jest również połączenie obu trybów przekazywania dotacji tj. przekazanie części przyznanego dofinansowania w formie zaliczki w jednej lub kilku transzach, a pozostałej kwoty w formie refundacji poniesionych wcześniej kosztów.

Zasady ubiegania się o dotację / pomoc publiczną

Aby móc aplikować o środki unijne w Polsce, należy spełnić kilka podstawowych kryteriów. Przede wszystkim wnioskodawca powinien prowadzić działalność i mieć siedzibę, a w przypadku osoby fizycznej – miejsce zamieszkania, na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskodawca nie może podlegać wykluczeniu z ubiegania się o dofinansowanie, czyli np. być przedsiębiorcą posiadającym zaległości z tytułu należności publicznoprawnych, znajdującym się w trudnej sytuacji ekonomicznej, w likwidacji, w trakcie postępowania upadłościowego, postępowania naprawczego, lub takim na którym ciąży obowiązek zwrotu pomocy publicznej (dotacji).

Kolejne kluczowe zasady pomocy publicznej dotyczą realizacji samego projektu. Nadrzędna z nich mówi, że  musi on być realizowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wszelkie prace zaplanowane w ramach projektu muszą rozpocząć się po dniu złożenia wniosku o dofinansowanie, co ważne za rozpoczęcie projektu uznawane są wszelkie prawne zobowiązania zawarte z podwykonawcą towarów i usług. 

Nie należy zapominać także o obowiązku utrzymania po zakończeniu realizacji projektu tzw. trwałości projektu (jest to okres, w którym co do zasady nie można np. sprzedać zakupionych w ramach projektu środków trwałych). W przypadku dużych przedsiębiorstw okres ten wynosi 5 lat, w przypadku mikro, małych i średnich przedsiębiorstw 3 lata. Okres ten liczy się od momentu zakończenia realizacji projektu.

Cykl życia projektu

Każdy wniosek o dofinansowanie przechodzi przez procedurę aplikowania o dotację, która w zamierzeniu ma prowadzić do uzyskania dofinansowania na dany projekt. Poszczególne etapy tej procedury kształtują się następująco.

1.Wnioskodawca w celu otrzymania dofinansowania powinien złożyć wniosek o dofinansowanie wraz z wymaganymi załącznikami np. biznes plan lub studium wykonalności projektu. Wniosek zostaje złożony w odpowiedzi na nabór wniosków ogłoszony przez odpowiednią Instytucję organizującą konkurs, we właściwym terminie ogłoszenia naboru. 

2.Ocena projektu składa się co do zasady z dwóch etapów:

  • oceny formalnej, polegającej na porównaniu złożonego wniosku z kryteriami formalnymi, które zostały określone dla danego konkursu i naboru.

Po pozytywnym przejściu oceny formalnej wniosek zostaje przekazany do kolejnego etapu:

  • oceny merytorycznej, w której najczęściej występują dwa rodzaje kryteriów, tzw. kryteria dostępu i kryteria punktowe. Kryteria punktowe decydują o tym, ile punktów uzyska wniosek i na jakim miejscu na liście rankingowej się znajdzie. 

3.Po dokonanej ocenie merytorycznej tworzone są listy rankingowe, które ogłasza Instytucja    organizująca konkurs. Co do zasady wnioski, które uzyskały najwyższą liczbę punktów uzyskują dofinansowanie. 

4. Z beneficjentem, którego wniosek został rekomendowany do dofinansowania Instytucja organizująca konkurs zawiera umowę o dofinansowanie. W dokumencie tym zostają szczegółowo określone warunki przyznania dofinansowania, w tym prawa i obowiązki beneficjenta, szczegóły rozliczania projektu, budżet, harmonogram realizacji poszczególnych zadań itp. 

5. Ostatnim etapem jest terminowa realizacja zadań określonych we wniosku, realizacja założonych wskaźników oraz wydatkowania środków/ponoszenia kosztów zgodnie z zaplanowanym budżetem. Realizację poszczególnych działań opisuje się szczegółowo w sprawozdaniu z realizacji projektu przekazywanym do Instytucji ogłaszającej i realizującej konkurs. Sprawozdawczość umożliwia weryfikację założeń określonych we wniosku i umowie o dofinansowanie z faktycznym stanem realizacji projektu. 

Poniżej zaprezentowany schemat obrazuje najważniejsze etapy cyklu życia projektu.

Komu przysługują dotacje?

Co do zasady, beneficjentami wsparcia mogą być wszystkie podmioty prowadzące działalność gospodarczą i posiadające siedzibę na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej. Pomoc publiczna może być udzielana m.in. przedsiębiorcom, podmiotom działającym na rzecz innowacyjności oraz podmiotom działającym na rzecz rozwoju gospodarczego. Wsparcie finansowe skierowane do przedsiębiorców jest zróżnicowane ze względu na wielkość przedsiębiorstwa, zgodnie z podziałem na tzw. mikro, małe, średnie i duże przedsiębiorstwa.

Do kategorii mikro, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) zgodnie z Załącznikiem nr I do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r., uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych), należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów EUR lub całkowity bilans roczny nie przekracza 43 milionów EUR.

Zgodnie z powyższą tabelą do kategorii mikro zaliczane są przedsiębiorstwa, zatrudniające mniej niż 10 pracowników i których roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 2 milionów EUR.

W kategorii małe definiuje się przedsiębiorstwa zatrudniające od 10 do 49 pracowników i których roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 10 milionów EUR.

Jako średnie definiuje się przedsiębiorstwa zatrudniające od 50 do 249 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów EUR lub całkowity bilans roczny nie przekracza 43 milionów EUR.

Natomiast przedsiębiorstwa, które przekraczają zaprezentowane pułapy tzn. zatrudniają więcej niż 250 pracowników i których roczny obrót przekracza 50 milionów EUR lub całkowity bilans roczny przekracza 43 mln EUR zaliczane są do kategorii dużych przedsiębiorstw. 

Przy określaniu statusu przedsiębiorcy należy również wziąć pod uwagę jego kapitałowe i osobowe powiązania z innymi przedsiębiorstwami (np. przez osobę wspólnika lub zagraniczną firmę-matkę). I tak ze względu na stopień powiązań przedsiębiorstwa dzielimy na samodzielne, partnerskie oraz powiązane

1. Przedsiębiorstwa samodzielne/niezależne 

Za „przedsiębiorstwo samodzielne” uważa się przedsiębiorstwo:

  • które nie posiada 25% lub więcej kapitału lub praw głosu w innym przedsiębiorstwie lub,
  • w którym inne przedsiębiorstwo nie posiada 25% lub więcej kapitału lub praw do głosu.

2. Przedsiębiorstwa partnerskie

Za „przedsiębiorstwa partnerskie” uważa się przedsiębiorstwa:

  • które posiadają 25% lub więcej kapitału lub praw głosu w innym przedsiębiorstwie lub,
  • w którym inne przedsiębiorstwa posiadają 25% lub więcej kapitału lub praw głosu oraz,
  • które nie są przedsiębiorstwami powiązanymi z innymi przedsiębiorstwami.

Gdy wartość procentu odnosząca się do kapitału lub praw głosu jest różna, należy zastosować wartość wyższą. Przedsiębiorstwami partnerskimi będą więc wszystkie przedsiębiorstwa, które nie zostały zakwalifikowane jako przedsiębiorstwa powiązane i które pozostają w następującym wzajemnym związku: przedsiębiorstwo (typu „upstream”) posiada, samodzielnie lub wspólnie z jednym lub kilkoma przedsiębiorstwami powiązanymi, 25% lub więcej kapitału lub praw głosu drugiego przedsiębiorstwa (przedsiębiorstwa typu „downstream”).  

3. Przedsiębiorstwa powiązane (zobacz też artykuł: Jednostki powiązane, czyli jakie?).

„Przedsiębiorstwa powiązane” oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:

  • przedsiębiorstwo posiada większość praw głosu w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka w innym przedsiębiorstwie,
  • przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa,
  • przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne, przedsiębiorstwo zgodnie z umową zawartą z tym przedsiębiorstwem lub postanowieniami w jego statucie lub umowie spółki,
  • przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, zgodnie z umową z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie.

Ponadto za „przedsiębiorstwa powiązane przez osoby fizyczne” uważa się przedsiębiorstwa pozostające we wskazanym powyżej związku z innymi przedsiębiorstwami za pośrednictwem osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych, jeżeli przedsiębiorstwa te wykonują swoją działalność lub część swojej działalności na tym samym odpowiadającym rynku lub rynku pokrewnym.

Za „rynek pokrewny” uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na poziomie upstream lub downstream w stosunku do odpowiedniego rynku.

Status wielkości przedsiębiorstwa generalnie obliczany jest w następujący sposób: 

  1. W przypadku przedsiębiorstwa samodzielnego dane dotyczące zatrudnienia oraz dane dotyczące wielkości obrotu i bilansu tego przedsiębiorstwa ustalane są wyłącznie na podstawie rachunków tego przedsiębiorstwa,
  2. W przypadku przedsiębiorstw partnerskich, do danych przedsiębiorstwa Wnioskodawcy dotyczących zatrudnienia oraz danych dotyczących wielkości obrotu i bilansu, należy dodać dane każdego przedsiębiorstwa partnerskiego, proporcjonalnie do procentowego udziału w kapitale lub w prawie głosu (zależnie od tego, która z tych wartości jest większa). W przypadku przedsiębiorstw posiadających nawzajem akacje/udziały/prawa głosu (cross-holding) stosuje się wyższy procent,
  3. W przypadku przedsiębiorstw powiązanych, do danych przedsiębiorstwa Wnioskodawcy dotyczących zatrudnienia oraz danych dotyczących wielkości obrotu i bilansu dodaje się w 100% dane przedsiębiorstwa powiązanego.

Wydatki kwalifikowalne w dotacjach unijnych

Należy pamiętać, że dofinansowanie unijne dotyczy jedynie tych wydatków, które zostaną uznane za kwalifikowalne. Katalogi  kosztów kwalifikowanych zawierają przepisy wspólnotowe oraz przepisy stanowione przez Instytucję Zarządzającą. Ponadto, aby uznać wydatek za kwalifikowalny, nie tylko musi on zostać określony w rozporządzeniu, ale także być faktycznie poniesiony i udokumentowany, bezpośrednio związany z projektem i niezbędny do jego realizacji, a także pomniejszony o naliczony podatek od towarów i usług (VAT), z wyjątkiem gdy podatek VAT nie podlega zwrotowi na podstawie przepisów krajowych o podatku VAT. Ważny jest również czas poniesienia wydatku – aby uznać wydatek za kwalifikowalny musi on zostać poniesiony w tzw. okresie kwalifikowalności, który został określony w harmonogramie rzeczowo-finansowym projektu zawartym we wniosku o dofinansowanie. Pozostałe koszty, które nie spełniają powyższych wymagań należy uznać za niekwalifikowalne. Dlatego prawie każdy projekt będzie zawierał wydatki zarówno kwalifikowalne, jak i niekwalifikowalne.

Rodzaje projektów możliwych do dofinansowania poprzez dotacje w nowej perspektywie finansowej

Możliwe dofinansowanie ze środków unijnych w ramach programu Nowa Perspektywa Finansowa:

1. Inwestycje w nowe maszyny:

  • wsparcie wdrożeń wyników prac badawczo-rozwojowych;
  • tworzenie warunków infrastrukturalnych dla prowadzenia działalności badawczo-rozwojowej przez przedsiębiorstwa;
  • kredyt na innowacje technologiczne;
  • wsparcie rozwoju otwartych innowacji – tworzenie partnerstw pomiędzy dużymi przedsiębiorstwami, a MŚP;
  • stymulowanie współpracy nauki z biznesem – bony na innowacje.

2. Dotacje w zakresie efektywności energetycznej:

  • modernizacja i rozbudowa linii produkcyjnych na bardziej efektywne energetycznie;
  • modernizacja energetyczna budynków w przedsiębiorstwach;
  • zastosowanie technologii efektywnych energetycznie w przedsiębiorstwie;
  • budowa, rozbudowa, modernizacja instalacji wykorzystujących odnawialnych źródeł energii;
  • przeprowadzanie audytów energetycznych (przemysłowych);
  • inwestycje związane z wysokosprawnym wytwarzaniem energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu (kogeneracja).

3. Dotacje na odnawialne źródła energii:

  • budowa i rozbudowa infrastruktury służącej do produkcji i dystrybucji energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych: lądowych farm wiatrowych, instalacji na biomasę, instalacji na biogaz, jednostek wytwarzania energii wykorzystujących wodę i słońce oraz ciepło przy wykorzystaniu energii geotermalnej.

4. Dotacje na informatyzację:

  • wdrażanie rozwiązań wspomagających zarządzanie przedsiębiorstwem (ERP), zarządzanie relacjami z klientem (CRM), zarządzanie łańcuchem dostaw (SCM);
  • wdrażanie zaawansowanych rozwiązań ICT, wykorzystujących systemy mobilne oraz model chmury obliczeniowej;
  • rozwój produktów i usług opartych na handlu elektronicznym;
  • tworzenie i wdrażanie nowych e-usług.

5. Dotacje na badania i rozwój oraz współpracę z nauką:

  • wsparcie projektów badawczo-rozwojowych wraz z wdrożeniem wyników badań;
  • projekty badawczo-rozwojowe prowadzone przez konsorcja naukowo-przemysłowe;
  • rozwój technologii, która nie została jeszcze skomercjalizowana i wykorzystana w praktyce biznesowej;
  • stworzenie lub rozwój zaplecza badawczo-rozwojowego, służącego działalności innowacyjnej przedsiębiorstw.

6. Dotacje na szkolenia.

Perspektywa działań związanych z Funduszami Europejskimi

Główny dokument stanowiący swoisty kontrakt pomiędzy Polską, a Komisją Europejską – Umowa Partnerstwa, określający planowany sposób inwestowania Funduszy Unijnych, został zatwierdzony przez Komisję Europejską 23 maja 2014 roku. Polska jest zatem jednym z pierwszych krajów Unii Europejskiej który zakończył etap negocjacji Umowy Partnerstwa.

Projekty Krajowych oraz Regionalnych Programów Operacyjnych znajdują się obecnie w fazie negocjacji z Komisją Europejską. Zatwierdzenie powyższych dokumentów spodziewane jest w III kwartale 2014r. 

W związku z tym pierwsze konkursy w ramach nowej perspektywy planowane są w IV kwartale 2014r. lub I kwartale 2015r. 

Więcej informacji na temat nowej perspektywy finansowej znajduje się w Fundusze Unijne 2014-2020 w Polsce.

Warto wiedzieć, że nowy podział i system zarządzania funduszami unijnymi to bez wątpienia kwestia, którą powinny interesować się wszystkie przedsiębiorstwa i organizacje, planujące w przyszłości skorzystać z unijnego dofinansowania. Aby móc skutecznie aplikować o fundusze unijne, warto zastanowić się nad potrzebami rozwojowymi swojej firmy i zaplanować ich finansowanie. Dlatego zachęcamy do skorzystania z naszego doradztwa w zakresie funduszy unijnych, pomocy publicznej oraz doradztwa inwestycyjnego w naszych biurach – Gdańsk, Gliwice, Kraków, Poznań, Warszawa oraz Wrocław.