O zwrot odsetek od nieterminowego zwrotu podatku VAT w Polsce podmiot zagraniczny może ubiegać się tylko pod warunkiem obowiązywania w państwie jego siedziby zasady wzajemności. Tak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lipca 2014 r., I FSK 1276/13.

Czego dotyczyła sprawa?

W 2004 r. spółka fińska złożyła do właściwego dla podmiotów zagranicznych organu podatkowego wniosek o zwrot podatku VAT za 2003 rok. Wniosek spółka złożyła na podstawie obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 2001 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom, zmienionego następnie rozporządzeniem z dnia 26 sierpnia 2003 r. Zgodnie z przepisami tego rozporządzenia, urząd skarbowy miał na rozpatrzenie wniosku (przeprowadzenie czynności sprawdzających) i wydanie decyzji sześć miesięcy. Tymczasem, decyzja o zwrocie spółce wnioskowanej kwoty wydana została dopiero po ponad trzyletnim postępowaniu (tj. w 2007 r.).

W 2009 r. spółka złożyła do organu podatkowego, który w 2007 r. wydał decyzję w sprawie zwrotu podatku VAT, wniosek o zapłatę odsetek od nieterminowego zwrotu tego podatku. W uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, że niezwrócona w terminie, tj. w okresie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku, kwota podatku VAT stanowi nadpłatę w rozumieniu ustawy Ordynacja podatkowa w związku z przepisami ustawy o VAT. Nadpłata ta podlega oprocentowaniu, a odsetki należą się spółce od dnia następującego po upływie sześciomiesięcznego terminu na dokonanie zwrotu podatku VAT do dnia faktycznego zwrotu tego podatku. Organy podatkowe I i II instancji nie uwzględniły wniosku spółki stwierdzając, że przepisy dotyczące oprocentowania nadpłaty mogłyby znaleźć zastosowanie do podmiotów zagranicznych wyłącznie na mocy jednoznacznego przepisu prawa, zaś przepisy ówcześnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Finansów nie dawały podstawy prawnej do wypłaty odsetek w przypadku zwrotu podatku VAT podmiotowi zagranicznemu z opóźnieniem.

Istotne istnienie zasady wzajemności

Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który przychylił się do argumentacji zaprezentowanej przez spółkę wskazując, że nie można podmiotów zagranicznych traktować odmiennie od podmiotów krajowych. Stawianie podmiotów krajowych na uprzywilejowanej pozycji w stosunku do podmiotów zagranicznych godzi w zasadę równości oraz zasadę demokratycznego państwa prawnego, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. Sąd nie rozstrzygnął jednak sprawy ostatecznie, lecz sformułował wskazówki do zbadania przez organy podatkowe istnienia w państwie siedziby spółki (tj. w Finlandii) podstawy prawnej do wypłaty oprocentowania w przypadku nieterminowego zwrotu podatku VAT polskim podmiotom – na tzw. zasadzie wzajemności, którą statuuje ww. rozporządzenie Ministra Finansów. Zasada wzajemności oznacza, że jeżeli polskim podmiotom, które nie są zarejestrowane dla potrzeb podatku VAT na terytorium innego państwa, przysługiwać będzie od tego państwa zwrot podatku VAT z tytułu nabycia w tym państwie towarów i usług, to w Polsce odpowiednio zwrot tego podatku przysługiwać będzie podmiotom pochodzącym z tego państwa. Zasada ta powinna znaleźć odpowiednie zastosowanie do kwestii wypłaty odsetek od nieterminowego zwrotu podatku VAT.

Sprawa została ponownie przekazana do organu podatkowego I instancji, który odmówił spółce wypłaty odsetek, stwierdzając brak w Finlandii zasady wzajemności w odniesieniu do polskich podmiotów, które ubiegałyby się o wypłatę odsetek w tym kraju. Swoje rozstrzygnięcie organ oparł na wyjaśnieniach Ministerstwa Finansów, które ustaliło, że zgodnie z fińską ustawą o podatku od wartości dodanej zwroty podatku VAT nie są oprocentowane. Stanowisko organu I instancji podtrzymał organ II instancji. Skoro bowiem fińska administracja podatkowa nie wypłaca odsetek polskim podmiotom, to wniosek o wypłatę odsetek złożony przez fińską spółkę w Polsce nie może być uwzględniony. 

Spółka ponownie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który rozstrzygnął ją na korzyść organów podatkowych. Ponieważ Finlandia nie stosuje zasady wzajemności w stosunku do polskich podmiotów, to kierując się zasadą równości nie można stawiać fińskiej spółki w Polsce na uprzywilejowanej pozycji i dokonać na jej rzecz wypłaty odsetek. W analogicznej bowiem sytuacji polski podmiot w Finlandii takich odsetek by nie otrzymał.

Sprawa nie tak oczywista

Trudno zgodzić się z powyższym rozstrzygnięciem NSA. Zasadzie wzajemności Sąd ten nadał niepoprawne, zbyt ogólne rozumienie. Rozumieć ją należy w ten sposób, że państwa przyznają swoim podatnikom takie same prawa i przywileje, tzn. państwa te gwarantują swoim podmiotom porównywalne korzyści. W przedmiotowej sprawie organy podatkowe zbadały jedynie wybrany fragment art. 152 fińskiej ustawy o podatku od wartości dodanej. Z treści tego przepisu wynika zaledwie, że zwroty podatku VAT nie są oprocentowane. Przepis ten nie wyjaśnia natomiast, do czego nie odniósł się ani NSA, ani pierwotnie nie badały tego organy podatkowe, czy ów przepis znajduje zastosowanie do standardowych zwrotów fińskiego podatku od wartości dodanej czy też również do szczególnej fińskiej procedury zwrotu podatku VAT podmiotom zagranicznym.  

Rozstrzygnięcie NSA nie uwzględnia również faktu, że fińska administracja podatkowa nie działała opieszale i zasadniczo zwroty podatku VAT dla podmiotów zagranicznych dokonywane były w tym kraju w przewidzianym terminie. W związku z tym wywodzenie, że przepisy fińskie nie regulują kwestii wypłaty odsetek od nieterminowego zwrotu VAT, również nie do końca odzwierciedla przedmiotowy stan faktyczny w kontekście omawianej zasady wzajemności. W konsekwencji spółka nie otrzymała odsetek, pomimo że na zwrot VAT czekała ponad 3 lata. NSA w swoim rozstrzygnięciu nie dostrzegł, co stanowi istotę przedmiotowego sporu, że z chwilą upływu sześciomiesięcznego terminu, „przetrzymywana” przez organ podatkowy kwota zwrotu podatku VAT staje się nienależnym świadczeniem publicznoprawnym, a więc w istocie nadpłatą, podlegającą oprocentowaniu. Takie natomiast stanowisko NSA zajmował wielokrotnie we wcześniejszych swoich wyrokach. 

Należy spodziewać się, że rozstrzygnięcie NSA będzie wykorzystywane przez organy podatkowe w argumentacji przeciw wypłacie odsetek. Dlatego warto zalecać badanie obowiązywania zasady wzajemności w państwie siedziby podmiotu, występującego w Polsce o wypłatę odsetek od nieterminowego zwrotu podatku VAT. 

Przypomnijmy, że z uwagi na pięcioletni okres przedawnienia można jeszcze ubiegać się o odsetki z tytułu zwrotu podatku VAT dokonanego z opóźnieniem – na podstawie decyzji o zwrocie wydanych w latach 2009 - 2010.

Przykład (dotyczy podmiotów zagranicznych niezarejestrowanych w Polsce do celów podatku VAT, nabywających w Polsce towary i usługi np. w latach 2000 -2010) 

Wniosek o zwrot podatku VAT za rok 2003 należało złożyć do 30 czerwca 2004 r. i w tym dniu spółka złożyła wniosek. Wniosek powinien zostać rozpatrzony, a podatek zwrócony co do zasady w ciągu 6 miesięcy od dnia jego złożenia, tj. do 30 grudnia 2004 r. Decyzja o zwrocie podatku VAT wydana została dopiero w dniu 10 stycznia 2009 r. Spółka może zatem ubiegać się o odsetki z tytułu nieterminowego zwrotu podatku VAT za okres od 31 grudnia 2004 do dnia faktycznego zwrotu podatku VAT. Kwotą, od której będą liczone odsetki jest kwota zwrotu podatku VAT z decyzji z dnia 10 stycznia 2009. 

Naszym zdaniem warto ubiegać się o odsetki, gdyż podmioty zagraniczne mogą liczyć na oprocentowanie nawet w wysokości od 11-12,5% w skali roku.

Chętnie wesprzemy Państwa w tym zakresie, a także zapewnimy doradztwo podatkowe w zakresie CIT, PIT, VAT. Nasi doradcy podatkowi w biurach Rödl & Partner: Gdańsk, Gliwice, Kraków, Poznań, Warszawa i Wrocław, odpowiedzą także na inne pytania z zakresu doradztwa podatkowego. Zachęcamy do kontaktu.