Kontakt
Liliane Preusser

Partner
Phone: +48 32 330 12 00
E-Mail

Renata Kabas-Komorniczak

doradca podatkowy
Partner
Phone: +48 22 696 28 00
E-Mail

Warunkiem efektywnego funkcjonowania podmiotów w obrocie gospodarczym jest właściwy – pod każdym względem – system finansowo-księgowy, który będzie podstawowym narzędziem informacji o wszelkich procesach zachodzących w Spółce. W dobie społeczeństwa informacyjnego sprawny system ewidencji gospodarczej pełni kluczową rolę zarówno dla odbiorców zewnętrznych (kontrahentów, inwestorów, analityków) jak i dla odbiorców wewnętrznych (właścicieli, akcjonariuszy, zarządu, menadżerów, kierowników działów odpowiedzialnych za wynik, kontrolerów, księgowych, doradców podatkowych). W zapewnieniu bezpieczeństwa prawnego spółek rachunkowość i prawo bilansowe odgrywa szczególną rolę. Sukces w zakresie odpowiedniego stosowania przepisów jest nierozłącznie związany z odpowiednią implementacją stosownych regulacji prawa bilansowego.

Normy rachunkowości w Polsce

W Polsce podstawowym źródłem prawa bilansowego jest ustawa z 29.09.1994 r. o rachunkowości. Od 01.01.1995 r., kiedy to weszła w życie była wielokrotnie nowelizowana i nadal podlega ciągłym zmianom w związku z dostosowywaniem do również zmieniających się międzynarodowych standardów rachunkowości (IAS/IFRS). Dodatkowo istnieje kilkadziesiąt rozporządzeń Rady Ministrów oraz Ministra Finansów w zakresie szczególnych zasad rachunkowości oraz kilkanaście rozporządzeń wykonawczych do samej ustawy o rachunkowości.

Zasady prowadzenia ksiąg

Ustawa określa zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych mające na celu zapewnienie poprawnego funkcjonowania systemów rachunkowości i kontroli wewnętrznej, w tym prawidłowego obiegu i kontroli dowodów księgowych. Ustawa wymaga prowadzenia ksiąg rachunkowych w języku polskim i walucie polskiej.

Księgi podatkowe

Ewidencja bilansowa ma służyć jako podstawa do wymiaru/samoobliczenia podatków. Bardzo ważne jest, by Spółka dokonując wyboru określonych rozwiązań w zakresie ewidencji i wyceny dla potrzeb bilansowych zawsze weryfikowała, czy pozostają one w zgodzie z regulacjami podatkowymi, a jeśli nie są – prowadziła ewidencje równoległe lub przynajmniej miała możliwość pokazania różnic do ustalania podstawy podatkowej w prawidłowej wysokości.

Tylko księgi podatkowe prowadzone rzetelnie i w sposób niewadliwy stanowią dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów. Jeśli ustalenie dochodu (straty) na podstawie ksiąg rachunkowych nie jest możliwe, polski ustawodawca dopuszcza oszacowanie dochodu/straty.

Międzynarodowe standardy rachunkowości

Świat staje się globalną wioską, stąd również polska polityka w zakresie rachunkowości internacjonalizuje się oraz stwarza płaszczyznę porównywalności i zapewnia przejrzystość informacji do analiz finansowych. Większość krajów europejskich dopuszcza możliwość sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego grup kapitałowych według zasad określonych przez MSR lub US GAAP.

Dodatkowo art. 10 ust. 3 ustawy o rachunkowości stanowi, że w sprawach nieuregulowanych przepisami ustawy, przyjmując zasady (politykę) rachunkowości, jednostki mogą stosować krajowe standardy rachunkowości wydane przez Komitet Standardów Rachunkowości. W przypadku braku odpowiedniego standardu krajowego możliwe jest stosowanie Międzynarodowych Standardów Rachunkowości.

Zintegrowane systemy finansowo-księgowe

Ustawa o rachunkowości uwzględnia postęp technologiczny w zakresie elektronicznych systemów przetwarzania danych (systemów finansowo-księgowych prowadzonych przy użyciu komputera). Przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera za równoważne z nimi uważa się odpowiednio zasoby informacyjne rachunkowości, zorganizowane w formie oddzielnych komputerowych zbiorów danych, bazy danych lub wyodrębnionych jej części, bez względu na miejsce ich powstania i przechowywania.

Przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera należy zapewnić automatyczną kontrolę ciągłości zapisów, przenoszenia obrotów lub sald. Warunkiem utrzymywania zasobów informacyjnych systemu rachunkowości jest posiadanie przez jednostkę oprogramowania umożliwiającego uzyskiwanie czytelnych informacji w odniesieniu do zapisów dokonanych w księgach rachunkowych, poprzez ich wydrukowanie lub przeniesienie na inny komputerowy nośnik danych zaś podczas rejestrowania danych powinny zostać spełnione następujące warunki:

  1. trwale czytelna postać danych zgodnie z treścią dowodu księgowego;
  2. możliwe jest ustalenie źródła podchodzenia danych;
  3. zapisy mają być identyczne i kompletne;
  4. przechowywane starannie w ustalonej kolejności;
  5. ochrona danych ma zapewnić ich niezmienność.