Kontakt
Dorota Białas

doradca podatkowy
Associate Partner
Phone: + 48 71 346 77 70
E-Mail

Z początkiem lipca 2015 wprowadzone zostały w życie istotne zmiany w ustawie o podatku od towarów i usług z 11 marca 2004 r. (dalej jako ,,ustawa o VAT”). Po pierwsze, tylko do 30 czerwca 2015 r., obowiązywał art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 7 lutego 2014 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, który odnosił się do kwestii możliwości odliczania podatku VAT z faktur dokumentujących zakup paliw do samochodów przy tzw. ,,użytku mieszanym”. Po drugie, w celu dostosowania ustawy o VAT do przepisów unijnych oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, z dniem 1 lipca 2015 r. weszła w życie ustawa z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy – Prawo zamówień publicznych (dalej jako ,,ustawa o zmianie ustawy o VAT”). Wprowadzenie części zmian zawartych w powyższej ustawie  zostało jednak odroczone w czasie i zaczną one obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2016 r. Dotyczy to m.in. przepisów określających zasady obliczania kwoty podatku naliczonego w odniesieniu do zakupów towarów i usług wykorzystywanych tylko częściowo do celów działalności gospodarczej, czy zmiany w sposobie ustalania kwoty podatku naliczonego przy nabyciu lub wytworzeniu nieruchomości wykorzystywanych zarówno do celów działalności gospodarczej jak i innych, jak również likwidacji preferencyjnej 8% stawki na dostawy sprzętu przeciwpożarowego.

Poniżej przybliżamy Państwu zakres zmian obowiązujących od 1 lipca 2015 r.

Odliczanie VAT od paliwa przy użytku mieszanym

Niewątpliwie najbardziej odczuwalną zmianą, jaka zaczęła obowiązywać od 1 lipca 2015 r., jest możliwość odliczenia 50% podatku VAT z faktur dokumentujących zakup paliw silnikowych, oleju napędowego oraz gazu, które są wykorzystywane do samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych o masie całkowitej nie przekraczającej 3,5 tony oraz określonej ładowności. 

Zwracamy uwagę, iż zgodnie z wyjaśnieniami opublikowanymi na stronie Ministerstwa Finansów prawo do obliczenia 50% podatku VAT dotyczy wyłącznie wydatków na paliwo zakupione od 1 lipca 2015. Faktura wystawiona do końca czerwca 2015, która wpłynęła dopiero w lipcu lub wystawiona została w lipcu i dokumentuje zakup paliwa dokonany przed 1 lipca - nie będzie uprawniać do odliczenia podatku VAT.

Podatnicy, którzy zadeklarowali używanie samochodów wyłącznie dla celów służbowych nadal mają prawo do pełnego odliczania podatku VAT z tytułu zakupu paliwa oraz innych wydatków samochodowych.

Rozliczanie podatku VAT w odniesieniu do nieściągalnych wierzytelności

Nowelizacja wprowadzana ustawą o zmianie ustawy o VAT dotyczy kwestii ulgi na złe długi, z której korzystają wierzyciele. W stanie prawnym obowiązującym do 30 czerwca 2015 r. preferencja ta nie znajdowała zastosowania, jeżeli między wierzycielem, a dłużnikiem istniał związek, o którym mowa w art. 32 ust. 2 - 4 ustawy o VAT, tj. powiązanie o charakterze rodzinnym, kapitałowym, majątkowym lub wynikające ze stosunku pracy. Od 1 lipca 2015 r., istnienie powyższych powiązań nie stanowi przeszkody w skorzystaniu przez wierzyciela z ulgi na złe długi.

Jednocześnie wprowadzono istotną zmianę dotyczącą dłużników znajdujących się w trakcie postępowania upadłościowego lub likwidacji. Poprzednio, zgodnie z regulacją art. 89b ust. 1 ustawy o VAT, mieli oni obowiązek dokonać korekty faktur nieuregulowanych w terminie 150 dni od dnia upływu terminu płatności. Nowelizacja - wprowadzając ust. 1b do powyższego artykułu - wyłączyła obowiązek korygowania odliczonego podatku VAT w przypadku dłużników będących w upadłości lub likwidacji na ostatni dzień okresu rozliczeniowego, w którym upłynął 150. dzień od dnia upływu terminu płatności za zakupione towary i usługi.

Ustawodawca umożliwił retroaktywne działanie korzystnych dla podatników przepisów, dlatego obie zmiany mogą mieć zastosowanie do wierzytelności powstałych przed datą 1 lipca 2015 r., których nieściągalność zgodnie z art. 89a ust. 1a ustawy o VAT została uprawdopodobniona po 31 grudnia 2012 r., a tym samym których termin płatności upłynął 4 sierpnia 2012 r. lub jeszcze wcześniej.

Równocześnie od 1 lipca 2015 r. uległa zmianie treść art. 99 ust. 7 pkt 3 ustawy o VAT i podatnicy zwolnieni z obowiązku regularnego składania deklaracji VAT, w przypadku wystąpienia obowiązku korekty podatku odliczonego są zobowiązani do złożenia z tego tytułu deklaracji. W stanie prawym do 30 czerwca 2015 r. nie mieli takiego obowiązku.

Odpowiedzialność solidarna przy sprzedaży towarów wrażliwych

Istotna zmiana nastąpiła również w katalogu towarów wrażliwych, czyli takich, których dokonanie dostawy może wyłączać możliwość składania kwartalnych deklaracji VAT zgodnie z art. 99 ust. 3a-3c ustawy o VAT oraz w przypadku których nabywcy mogą solidarnie odpowiadać z dostawcami za zaległości podatkowe, na podstawie art. 105a -105c ustawy o VAT.

Katalog towarów wrażliwych zawiera załącznik nr 13 do ustawy o VAT. Dotychczas liczył on 12 grup towarów, a od 1 lipca 2015 r., liczba ich wzrosła do 21. Nowo dodane towary do załącznika nr 13 ustawy o VAT to m.in. srebro i platyna w postaci surowca lub półproduktu, a także aparaty fotograficzne cyfrowe i kamery cyfrowe.

Zmiana w wysokości ,,kaucji gwarancyjnej”

Podmiot, na rzecz którego dokonano dostawy towarów wrażliwych, może odpowiadać solidarnie wraz z dostawcą za zaległości podatkowe w części podatku proporcjonalnie przypadającej na dostawę dokonaną na rzecz tego podatnika. Może jednak jej uniknąć jeżeli kupi towar wrażliwy od podmiotów umieszczonych na dzień dostawy w specjalnym rejestrze Ministra Finansów prowadzonym w formie elektronicznej oraz publikowanym w Biuletynie Informacji Publicznej Ministra Finansów. Sprzedawca, aby znaleźć się na powyższej liście musi złożyć kaucję gwarancyjną w odpowiedniej wysokości. Zgodnie z obowiązującymi dotychczas przepisami bez względu na rodzaj dostarczanego towaru kaucja nie mogła być niższa niż 200.000 zł i nie wyższa niż 3.000.000 zł. Od 1 lipca 2015 r. minimalna kaucja dla podatników w przypadku dostawy paliwa, oleju opałowego oraz oleju smarowego wzrosła do 1.000.000 zł a maksymalna kaucja wynosi 10.000.000 zł. W przypadku pozostałych produktów z załącznika nr 13 do ustawy o VAT w mocy pozostają dotychczasowe regulacje.

Jeżeli podatnik dostarczający paliwa, oleje opałowe lub smarowe, dokonał wpłaty kaucji przed datą 1 lipca 2015 r., w wysokości odpowiadającej poprzednio obowiązującym przepisom, to do końca września 2015 r. ma czas na jej uzupełnienie. Odpowiedzialność solidarna wobec nabywców towarów od tych podmiotów jest wyłączona w okresie od 1 lipca do 30 września 2015 r., mimo braku kaucji w stosownej wysokości. W przypadku nie dokonania uzupełnienia kaucji, sprzedawca, zostanie automatycznie wykreślony z rejestru Ministra Finansów z końcem września 2015 r.

Ponadto od kaucji złożonych w formie depozytu pieniężnego zarówno przed jak i po 1 lipca 2015 r. będą naliczane odsetki w wysokości 30% stopy depozytowej ustalanej zgodnie z przepisami o NBP. 

Towary objęte mechanizmem odwrotnego obciążenia

Z początkiem lipca zobligowani do rozliczania podatku VAT za pomocą mechanizmu odwrotnego obciążenia są jedynie podmioty zarejestrowane jako czynni podatnicy VAT. Zatem dostawa towarów dokonywana na rzecz zarejestrowanych jako podatnicy VAT zwolnieni oraz podatników niezarejestrowanych jest dokumentowana zwykłymi fakturami VAT z podatkiem naliczonym według odpowiedniej stawki. Natomiast dostawa na rzecz czynnych podatników VAT jest nadal dokumentowana fakturami bez danych dotyczących stawki i kwoty podatku oraz z adnotacją „odwrotne obciążenie”.

Z dniem 1 lipca 2015 r. do załącznika nr 11 do ustawy o VAT, który liczył dotychczas 41 grup towarów, wobec których stosuje się mechanizm odwrotnego obciążenia, dodano 13 nowych pozycji:

  • Arkusze żeberkowe ze stali niestopowej;
  • Złoto nieobrobione plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku – wyłącznie złoto o próbie 325 tysięcznych lub większej, z wyłączeniem złota inwestycyjnego w rozumieniu art. 121 ustawy o VAT, z zastrzeżeniem poz. 22b;
  • Złoto inwestycyjne w rozumieniu art. 121 ustawy;
  • Metale nieszlachetne platerowane srebrem oraz metale nieszlachetne, srebro lub złoto, platerowane platyną, nieobrobione inaczej niż do stanu półproduktu – wyłącznie złoto o próbie 325 tysięcznych lub większej, platerowane platyną, nieobrobione inaczej niż do stanu półproduktu;
  • Aluminium nieobrobione plastycznie;
  • Ołów nieobrobiony plastycznie;
  • Cynk nieobrobiony plastycznie;
  • Cyna nieobrobiona plastycznie;
  • Nikiel nieobrobiony plastycznie;
  • Biżuteria i jej części oraz pozostałe wyroby jubilerskie i ich części, ze złota i srebra lub platerowane metalem szlachetnym – wyłącznie części biżuterii i części pozostałych wyrobów jubilerskich ze złota o próbie 325 tysięcznych lub większej, tj. niewykończone lub niekompletne wyroby jubilerskie i wyraźne części biżuterii, w tym pokrywane lub platerowane metalem szlachetnym;
  • Przenośne maszyny do automatycznego przetwarzania danych, o masie <= 10 kg, takie jak: laptopy i notebooki; komputery kieszonkowe (np. notesy komputerowe) i podobne – wyłącznie komputery przenośne, takie jak: tablety, notebooki, laptopy;
  • Telefony dla sieci komórkowych lub dla innych sieci bezprzewodowych – wyłącznie telefony komórkowe, w tym smartfony;
  • Konsole do gier wideo (w rodzaju stosowanych z odbiornikiem telewizyjnym lub samodzielnym ekranem) i pozostałe urządzenia do gier zręcznościowych lub hazardowych z elektronicznym wyświetlaczem – z wyłączeniem części i akcesoriów.

W przypadku trzech ostatnich grup wymienionych towarów mechanizm odwrotnego obciążenia podatkiem VAT ma zastosowanie, jeżeli łączna wartość tych towarów w ramach jednolitej gospodarczo transakcji obejmującej te towary, bez kwoty podatku VAT, przekroczy kwotę 20.000 zł. Jednolita gospodarczo transakcja może obejmować więcej niż jedną dostawę lub więcej niż jedną umowę. Będzie ona oceniania po uwzględnieniu wszelkich okoliczności występujących w danej sytuacji.

Równocześnie obniżenie wartości dostawy w ramach jednolitej gospodarczo transakcji, poprzez obniżenie ceny lub danie nabywcy upustu, nie wpływa na określenie podatnika obowiązanego do rozliczenia podatku VAT z tytułu dostawy towarów dokonanych w ramach jednolitej gospodarczo transakcji.

Informacje podsumowujące w obrocie krajowym

Z początkiem lipca w stosunku do krajowych transakcji objętych mechanizmem odwrotnego obciążenia wprowadzono nowy rodzaj informacji podsumowujących - informacje podsumowujące w obrocie krajowym. Informacje te są składane przez podmioty dokonujące dostawy towarów lub usług, dla których podatnikiem jest nabywca. Informacje są zgłaszane miesięcznie lub kwartalnie, w zależności od tego, czy podatnicy dokonujący dostawy towarów lub usług zgłaszają miesięcznie deklarację VAT-7 lub kwartalnie deklarację VAT-7K/VAT-7D. 

Chętnie wesprzemy Państwa w tym zakresie, a także zapewnimy doradztwo podatkowe w zakresie CIT, PIT, VAT. Nasi doradcy podatkowi w biurach Rödl & Partner: Gdańsk, Gliwice, Kraków, Poznań, Warszawa i Wrocław, odpowiedzą także na inne pytania z zakresu doradztwa podatkowego. Zachęcamy do kontaktu.